Print deze pagina

Petroleumventster Anna Jonk uit Schermerhorn, 1915/1916

20077 20077
Petroleumventster Anna Jonk voor het huis van Henk Jonk, de depothouder van Purol, dit getuige de aanduiding op de gevel. Jonk woonde op het Westeinde van Schermerhorn,wijk A, nr. 61.
Anna (geb  14 maart 1898 en overleden op 24 februari 1985 in de Mieuwijdt te Graft)  was de dochter van Hendrik Hendrikz. Jonk (1875-1950) en Maria Johannesd. van Greuningen (1872-1951).
Anna ventte met 'Zuivere Amerikaansche Petroleum' van het merk Purol. De merknaam was geen zalfje, maar duidde op 'pure' petroleum, en was afkomstig uit Michigan USA. Niet alleen Purol was op de markt, maar ook Esso, Caltex, Texaco en De Automaat (deze laatste gaf wekelijks een stripverhaaltje uit over het het mannetje Pijpje Drop).
Allen probeerden via tussenhandel de olie aan de man te brengen. Of eigenlijk aan de vrouw, want zij gebruikte immers de olie voor haar petroleumstellen en voor de lampen, in een tijd dat men nog niet beschikte over elektriciteit. Het begon met handkarren, waarop vierkante petroleumkannen pasten, gevolgd door handkarren waarop een vat lag, met een beluchtingkraan op het vulgat. De olie werd via een litermaat overgegoten in de petroleumkannen, beschikbaar in de maten van 1 tot 10 liter. Later kwamen er petroleumkarren welke specifiek voor dit doel waren ingericht, zoals op de afbeelding. Vaak werden de kannen door de oliemaatschappij ter beschikking gesteld, maar dan in de bedrijfskleur, zodat de petroleumboer van veraf kon zien wie z'n klanten waren, dit omdat de kannen aan de weg werden gezet.
Het was louter toeval dat de Anna met petroleumkar ('petroliekar' in de volksmond) werd gefotografeerd, omdat ze nog twee broers had die ook werden ingezet bij het venten. Zij ventten het Westeinde van Schermerhorn, terwijl het Oosteinde in handen was van Arie Groothuizen.
Naast zijn dagelijkse werkzaamheden als knecht bij boeren en tuinders had de vader van Anna de oliehandel aan huis. Deze bij-handel had hij dringend nodig omdat er snel achter elkaar maar liefst 15 kinderen werden geboren, met Anna als oudste.
De foto is in 1916 genomen toen Anna onbedoeld zwanger was geraakt van Cees Hendrikz. Beets (1889-1960), 'De paardenman' uit Schermerhorn. Hij woonde tien huizen verder, maar of er liefde in het spel was, blijft een vraagteken. In ieder geval was een huwelijk tussen beiden uitgesloten, omdat Cees niet 'van het houtje' (katholiek) was. Anna kreeg een dochter en huwde in 1918 met Klaas Pieterz. Schrama (11/02/1891 - 29/08/1957). Zij gingen, met dochter Anna, wonen op het Noordeinde van Graft.
(eerder gepubliceerd in de Kroniek september 2013)

Aanvullende informatie

  • Plaats: Schermerhorn
  • Schermerhorn Straat of Water: Westeinde
  • Thema: Portretten en Groepsfoto's
Gelezen: 219 keer