Noordeinde

Noordeinde

Het Noordeinde van Graft behoorde tot de banne Graft en was in de 17e eeuw een bloeiende woongemeenschap,met meer dan 600 inwoners. In het lintdorp langs de Sapmeer en de Noordeindermeer was, na de reformatie, een vrijplaats voor anders gelovigen. Zo was er een RK schuilkerk, bereikbaar via het nog steeds bestaande kerkepad. Ook vele doopsgezinden vestigden zich er. Vooral na de brand in de Rijp (1654) nam
hun aantal toe.

De inwoners verdienden hun geld op zee, in de touwslagerijen en in andere bedrijven , die met de scheepvaart waren gebonden. Deze bedrijven waren eeuwenlang in het bezit van enkele gegoede families, bekende namen daarbij waren Blaauw en Bruin.

In de 19e eeuw liep de welvaart sterk terug. De laatste touwbaan, "de Vreede" , werd in 1914 gesloten. Het inkomen werd nu verdiend met kleinschalige landbouw en veeteelt.

De familie Blaauw is nog steeds, nu met de 14e generatie, woonachtig op het Noordeinde, op een veebedrijf in de westelijke Eilandspolder. Een bekende Blaauw was Cornelis, hij was burgemeester van Graft in het begin van de 19e eeuw. Ook bekend is Adriaan Blaauw, sterrenkundige, die veel over het Noordeinde en de doopsgezinden heeft gepubliceerd. Hij overleed in 2012.

De familie Bruin bezat de laatste touwbaan. Zij waren sterkbetrokken bij de Doopsgezinde gemeenschap. Zo was Pieter Bruin bijna 40 jaar, tot 1862 voorganger. Zijn kleinzoon, Pieter, schonk aan het einde van de 19e eeuw het prachtige Strümpflerorgel (uit 1793) aan de Vermaning. De laatste telg van de familie Bruin is in 1976 vertrokken.

Sinds het eind van de 16e eeuw zijn geloofsbijeenkomsten geweest van de Doopsgezinden, soms in een schuilkerk, soms ook op de Matten, een rietbegroeid eilandje in de Schermeer, en vanaf 1655 meer
openlijk. Het 'kerkenboeck' (1655-1981) getuigt daar nog van.

16366HRDe huidige Doopsgezinde Vermaning dateert uit 1874 en werd ingewijd door dominee Jeronimo de Vries, de eerste bewoner van de naastgelegen pastorie. Te samen met de kosterij staan deze gebouwen op de rijksmonumentenlijst.

De Doopsgezinde Gemeente hield in 1981 op te bestaan, sindsdien heeft de Vermaning een sociaal-culturele functie.

Anno 2013 wonen er een kleine 100 personen op het Noordeinde. De meeste huizen zijn rond de laatste eeuwwisseling gerenoveerd of herbouwd.

Lees meer over de geschiedenis van Noordeinde.