Noordeindermeer & Sapmeer

Noordeindermeer & Sapmeer

Deze droogmakerijen, die binnen de Eilandspolder liggen, werden pas in 1651 voltooid. Daarvoor waren er pogingen gedaan om het toenmalige Noordermeer (groot 188 ha.) in te polderen. Vanaf 1631 hadden Jan van Mansdale en Jan van den Brouck een octrooi hiervoor in handen gehad, maar zij haakten om financiële redenen af. Uiteindelijk is het de Groninger Bernard Coenders van Helpen gelukt de meren te omdijken, en liepen er in 1647 al koeien. Met het octrooi van 1651 werd hij eigenaar van de 35 kavels binnen de Noordeindermeer, maar ook van de aangrenzende Sapmeerpolder. In 1858 werd begonnen met het verharden van de dijken tussen de dorpen Driehuizen, Groot-Schermer en Noordeinde. In 1867 volgden de wegverhardingen in de polder zelf.

Aanvankelijk is de polder leeggemalen met een kleine en een grote windmolen welke respectievelijk in 1761 en in 1906 zijn afgebroken en verkocht. Bij de inpoldering werd overigens niet het gehele meer drooggelegd, omdat plaatselijke vissers hadden bedongen dat zij een ruime waterplas zouden behouden om hun netten te spoelen.

In 1875 ging men over op stoombemaling met een hogere aanzuigmond t.b.v. de nettenspoelers. Door het hoge waterpeil binnen de polder kreeg het de bijnaam Mallemeer. Binnen de Noordeindermeer bevinden zich ook ingedijkte stukken zgn. 'oud-land'. Een ervan is het Boekven, dat zich aan de noordkant bevindt.

In de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitsers een groot gedeelte van de Eilandspolder onder water gezet om de geallieerden te hinderen. Overwogen was om ook de Noordeindermeerpolder vol te laten lopen, doch door overreding van de boeren is daar van afgezien. In het laatste oorlogsjaar is de Noordeindermeer dramatisch in het nieuws geweest vanwege het neerschieten van Willem Woestenburg en Laurens Beumer. Zij hadden getracht de inzittenden van een neergeschoten bommenwerper een veilig heenkomen te bezorgen. Een monument aan de zuidelijke dijk herinnert hieraan.

In 1977 is de zelfstandige polder opgegaan in het waterschap Het Lange Rond.

De Sapmeer maakte onderdeel uit van de droogmaking van de Noordeindermeer. Beiden polders raken elkaar bijna, even ten westen van Noordeinde. De bemaling van de Sapmeer gebeurde aanvankelijk vanuit de Noordeindermeer, via een duiker. In 1914 kreeg deze polder eigen bemaling. Vermeldenswaardig is dat de Sapmeer altijd, tot op de dag van vandaag, maar één eigenaar heeft gekend.

Bronnen:

-Wikipedia
-Noordeindermeer 1647-1997, door M. Hoek en P.Schotsman (Een Nieuwe Chronyke, jrg. 15, nr. 1, mrt 1998)